Sistektomi, mesaneyi çıkarmak için yapılan bir ameliyattır.
Erkeklerde mesanenin tamamının çıkarılması (radikal sistektomi) tipik olarak prostatın ve seminal veziküllerin çıkarılmasını içerir. Kadınlarda radikal sistektomi ayrıca rahim, yumurtalıklar ve vajinanın bir kısmının alınmasını içerir.
Mesane ameliyatı sırasında mesane çıkarıldığı için hastaya yeni bir idrar yönlendirmesi oluşturulması gerekir. Bu, idrarın depolanmasını ve vücuttan atılmasını sağlamanın yeni bir yoludur.
Genellikle, invaziv veya tekrarlayan non-invaziv mesane kanserini tedavi etmek için sistektomi yapılır. İlerlemiş kolon, prostat veya endometriyal kanser gibi pelvik tümörleri ve bazı kanserli olmayan (iyi huylu) durumları tedavi etmek için de sistektomi yapılabilir.
Üriner sistemde; böbrekler, üreterler, mesane ve üretra bulunur. Bu sistem idrar yoluyla zararlı atıkları vücuttan atmakla görevlidir. Karnınızın üst kısmında arka tarafta bulunan böbrekleriniz, kanınızdaki atıkları ve sıvıyı süzerek idrar üretir. Bu idrar daha sonra üreterlerinizden mesanenize gider, burada idrar uygun bir zamanda ortadan kaldırılıncaya kadar depolanır.
Sistektomi Neden Yapılır?
Doktorunuz aşağıdaki durumlarda tedavi seçeneği olarak sistektomi önerebilir:
- Mesanede veya yakınlarında başlayan ve mesaneyi kapsayacak şekilde büyüyen kanser
- Üriner sistemi etkileyen doğum kusurları
- Üriner sistemi etkileyen nörolojik veya inflamatuar bozukluklar
Ne tür bir sistektomi ve rekonstrüksiyona ihtiyacınız olduğu, ameliyatınızın nedeni, genel sağlığınız ve tercihleriniz gibi çeşitli faktörlere bağlıdır. Hangi prosedürlerin size uygun olduğunu belirlemek için seçeneklerinizi bir üroloji uzmanı ile tartışın.
Sistektominin Getirdiği Riskler
Sistektomi, karnınızdaki birçok iç organın manipülasyonunu içeren karmaşık bir ameliyattır. Bu nedenle sistektomi bazı riskler taşır:
- Kanama
- Kan pıhtıları
- Kalp krizi
- Enfeksiyon
- Akciğer iltihaplanması
- Nadiren ameliyattan sonra ölüm olabilir
Sistektomi sadece mesaneyi çıkarmak için değil, aynı zamanda üriner diversiyon oluşturmak için yapılan bir ameliyat olduğundan, ameliyat aşağıdaki gibi ek riskler içerir:
- Dehidrasyon
- Elektrolit anormallikleri
- İdrar yolu enfeksiyonu
- Yiyecek veya sıvının bağırsaklarınızdan geçmesini engelleyen bir tıkanma (bağırsak tıkanıklığı)
- Böbreklerden idrar taşıyan tüplerden birinde tıkanma (üreter tıkanıklığı)
Bazı komplikasyonlar yaşamı tehdit edebilir. Komplikasyonu düzeltmek için tekrar bir ameliyat gerekebilir. Cerrahınıza, ameliyatınız için ne gibi ek riskler olabileceğini mutlaka sorun.
Tüm Detaylarıyla Sistektomi Prosedürü
Sistektomi Hazırlığı
Sistektomi öncesinde doktorunuzla kullandığınız ilaçlar ve kafein, alkol gibi alışkanlıklarınız hakkında konuşun. Ameliyattan sonra iyileşmeye yardımcı olmak için ilaçlarınızda değişiklik yapmanız veya belirli maddelerden kaçınmanız gerekebilir.
Sigara içiyorsanız, sağlığınız için yapabileceğiniz en iyi şey ameliyattan önce sigarayı bırakmaktır. Sigara içmek sadece mesane kanseri gelişimi için bir risk faktörü olmakla kalmaz, aynı zamanda ameliyat sonrası sorun geliştirme riskini de artırır.
Ameliyatınızı planladığınızda, işleme nasıl hazırlanacağınıza dair özel talimatlar alacaksınız. Talimatlar hakkında sorularınız varsa, mutlaka cerrahınızla görüşün.
Mesanenin Tamamen Alınması (Radikal Sistektomi)
Sistektomi sırasında, cerrahınız yakındaki lenf düğümleriyle birlikte mesaneyi ve üretranın bir kısmını çıkarır.
Erkeklerde mesanenin tamamının çıkarılması (radikal sistektomi) tipik olarak prostatın ve seminal veziküllerin çıkarılmasını içerir.
Kadınlarda radikal sistektomi ayrıca rahim, yumurtalıklar ve vajinanın bir kısmının alınmasını içerir. Cerrahınız ayrıca idrarın vücudunuzdan ayrılması için yeni bir yol oluşturur.
Cerrahınız, ameliyatınız için şu yaklaşımlardan birini önerebilir:
Açık ameliyat: Bu yaklaşım, pelvis ve mesaneye erişmek için karnınızda tek bir ameliyat kesisi gerektirir.
Minimal invaziv cerrahi: Cerrahınız, karın boşluğuna erişmek için özel cerrahi aletlerin yerleştirilmesi için karnınızda birkaç küçük kesi yapar.
Robotik cerrahi: Bu tür minimal invaziv cerrahi sırasında, cerrahınız bir konsolda oturur ve robotik cerrahi aletlerini uzaktan çalıştırır.
Prosedür Sırasında
Ameliyat sırasında sizi uykuda tutan bir ilaç (genel anestezi) verilir. Uyuduğunuzda, karnınızda bir kesik oluşturur. Açık ameliyat için büyük bir kesi veya minimal invaziv ve robotik cerrahi için birkaç küçük kesi.
Daha sonra mesaneniz yakındaki lenf düğümleriyle birlikte çıkarılır. Erkeklerde üretra, prostat ve seminal veziküller gibi mesaneye yakın diğer organlar ve kadınlarda üretra, uterus, yumurtalıklar ve vajinanın bir kısmı gibi diğer organların da alınması gerekebilir.
Mesaneniz çıkarıldıktan sonra, cerrah idrarın vücudunuzdan atılmasını sağlamak için idrar yolunu yeniden yapılandırmaya çalışır. Üriner diversiyon dediğimiz bu işlemin amacı, yaşam kalitenizi korurken mesaneniz çıkarıldıktan sonra idrarın güvenli bir şekilde depolanmasını ve zamanında atılmasını kolaylaştırmaktır.
Bunun için birkaç seçenek mevcuttur:
İleal kanal: Bu prosedür sırasında cerrah, üreterlere bağlanan ve böbreklerinizi karın duvarınızdaki (stoma) açıklığa bağlayan bir tüp oluşturmak için ince bağırsağınızın bir parçasını kullanır. İdrar açıklıktan sürekli akar. Karnınıza taktığınız bir torba cildinize yapışır ve siz boşaltıncaya kadar idrarı toplar.
Yeni mesane rekonstrüksiyonu: İnce bağırsağınızdan yeni mesaneniz haline gelecek küre şeklinde bir kese oluşturulur. Bu kese için ileal kanalda kullanılandan biraz daha büyük bir parça gereklidir. Yeni mesane vücudunuzun içinde orijinal mesanenizle aynı yere yerleştirir. Böylece idrar böbreklerinizden akabilir. Yeni mesanenin bir ucu, nispeten normal bir şekilde idrara çıkmanıza izin verecek şekilde üretranıza tutturulmuştur.
Yeni mesane tamamen yeni, normal bir mesane değildir. Bu ameliyatı geçirirseniz, yeni mesanenin daha iyi boşaltılmasına yardımcı olmak için bir kateter kullanmanız gerekebilir. Ayrıca, bazı kişiler ameliyattan sonra idrar kaçırma problemleri yaşarlar.
Kontinent idrar rezervuarı: Bu prosedür sırasında karın duvarınızda küçük bir rezervuar oluşturmak için bağırsağınızın bir parçası kullanılır. İdrar yaparken, rezervuar dolar ve günde birkaç kez rezervuarı boşaltmak için bir kateter kullanırsınız.
Bu tip idrar yönlendirme ile vücudunuzun dışına idrar toplama torbası takma ihtiyacını ortadan kaldırırsınız. Ancak dahili rezervuarı boşaltmak için günde birkaç kez uzun, ince bir tüp (kateter) kullanmanız gerekecektir.
Prosedür Sonrası
Ameliyattan sonra beş veya altı güne kadar hastanede kalmanız gerekebilir.
Bağırsaklar, ameliyattan sonra uyanan son kısım olma eğilimindedir, bu nedenle bağırsaklarınız sıvıları ve besinleri emmeye hazır olana kadar hastanede takip altında olmanız gerekebilir.
Genel anesteziden sonra, boğaz ağrısı, titreme, uyku hali, ağız kuruluğu, bulantı ve kusma gibi yan etkiler yaşayabilirsiniz. Bunlar birkaç gün sürebilir ancak geçici durumlardır.
Ameliyattan sonraki sabaha başlayarak, sağlık ekibiniz sık sık kalkıp yürümenizi isteyebilir. Yürümek, bağırsak fonksiyonunun geri dönüşünü destekler, dolaşımınızı iyileştirir ve eklem sertliğini ve kan pıhtılarını önlemeye yardımcı olur.
Ameliyattan birkaç hafta sonra kesi veya kesilerinizin çevresinde biraz ağrı veya rahatsızlık hissedebilirsiniz. İyileştikçe ağrınız yavaş yavaş düzelecektir.
Sistektomi Sonrası İdrar Değişiklikleri ve Normale Dönüş
İleal konduit ameliyatınız varsa, ameliyattan altı ila sekiz hafta sonra üretranızdan sıvı drenajı olabilir. Genellikle drenajın rengi parlak kırmızıdan pembeye, kahverengiye ve ardından sarıya yavaşça değişir.
Yeni mesane rekonstrüksiyonu ile ameliyattan sonra kanlı idrarınız olabilir. Birkaç hafta içinde idrarınız sarımsı bir renge dönmelidir.
Her iki prosedürde de idrarınızda mukus görmeyi bekleyebilirsiniz, çünkü prosedürde kullanılan bağırsak parçası yine de bağırsaklarınızda olduğu gibi mukus üretecektir. Zamanla idrarınızda daha az mukus olması gerekir, ancak hiçbir zaman tamamen geçmez.
Günlük Aktivitelere Dönüş
Ameliyattan sonraki ilk altı ila sekiz hafta boyunca kaldırma, araba kullanma, banyo yapma ve işe veya okula geri dönme gibi aktiviteleri kısıtlamanız gerekebilir. Yavaş yavaş gücünüzü yeniden kazanacaksınız ve enerji seviyeniz artacaktır.
Cinsel aktivitelere devam etmenin ne zaman güvenli olduğunu doktorunuza danışmalısınız. Doğru iyileşmenin gerçekleşmesi için cinsel ilişkiden önce yaklaşık altı hafta beklemeniz önerilebilir.
Sonuçlar
Sistektomi, yaşam kalitesi üzerinde büyük bir etki potansiyeline sahiptir. Ancak yine de, sistektomi ameliyatından sonra oldukça normal bir yaşam sürdürebilirsiniz.
Yeni mesane rekonstrüksiyonu ile yapılan yapay mesaneniz boyut olarak küçüktür. İlk birkaç ayda yavaşça büyür. İlk başta, gün içinde birkaç saatte bir idrara çıkmanız gerekebilir. Zaman geçtikçe, idrara çıkma arasındaki süreyi dört saate kadar artırabilirsiniz.
Sistektomi sonrası cinsel değişiklikler yaşayabilirsiniz. Erkekler için, ameliyat sırasında sinir hasarı ereksiyon yeteneğini etkileyebilir. Bu zamanla düzelebilir. Ameliyat sırasında sinir koruyucu tekniklerin kullanıp kullanamayacağını doktorunuzdan öğrenebilirsiniz. Ancak sinir koruyucu tekniklerle bile, sertleşme fonksiyonunun geri dönmesi biraz zaman alabilir.
Kadınlar için vajinadaki değişiklikler, cinsel aktiviteyi daha az rahat hale getirebilir. Sinir hasarı uyarılmayı ve orgazm olma yeteneğini de etkileyebilir. Ameliyattan sonra cinsel zorluklar yaşarsanız, acele etmeyin, sabırlı olun ve endişelerinizi doktorunuzla görüşün.